Raport ONZ i WHO: chemikalia zaburzające gospodarkę hormonalną to rosnące zagrożenie

Substancje zaburzające działanie hormonów, obecne w plastiku, kosmetykach czy zabawkach, stanowią „globalne i rosnące zagrożenie” dla zdrowia ludzi i środowiska – wynika z nowego raportu Programu Środowiskowego ONZ (UNEP) i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). To pierwsza tak duża aktualizacja od 2012 roku, a jej autorzy wzywają polityków do pilnych działań.
Czym są EDC i gdzie je znajdziemy
Chemikalia zaburzające gospodarkę hormonalną, w skrócie EDC (od ang. endocrine-disrupting chemicals), to związki, które zakłócają pracę układu hormonalnego. Według współautorki raportu, prof. Laury Vandenberg z Uniwersytetu Massachusetts w Amherst, większość tworzyw sztucznych zawiera takie substancje. Występują też w kosmetykach i środkach do pielęgnacji, meblach i materiałach budowlanych, zabawkach, sprzęcie sportowym oraz wyposażeniu medycznym.
EDC trafiają również do środowiska. Wiele pestycydów zawiera te związki, a to oznacza, że mogą zanieczyszczać źródła wody i pozostawać w żywności w postaci pozostałości.
Co wykazały badania
Raport powstawał ponad dekadę. Autorzy przez dwa lata analizowali setki nowych badań i uznali, że dowody łączące EDC ze szkodami dla ludzi i dzikich zwierząt są dziś mocniejsze i szersze niż w 2012 roku.
- Silne dowody dotyczą związku EDC z problemami zdrowia reprodukcyjnego u kobiet i mężczyzn, rozwojem układu nerwowego, zachowaniem oraz zdrowiem tarczycy.
- Narażenie często zaczyna się przed urodzeniem, co ma szczególne znaczenie dla rozwoju dziecka.
- Narastają dowody na powiązania z otyłością, chorobami układu krążenia, cukrzycą, a nawet nowotworami.
Vandenberg podkreśla też skalę kosztów: według jej słów samo narażenie na EDC kosztuje świat ponad bilion dolarów rocznie, licząc wyłącznie skutki zdrowotne u ludzi. Koszty dla ekosystemów nie zostały oszacowane, ale mogą być jeszcze większe.
Dlaczego regulacje nie nadążają
Narzędzia prawne do ograniczania EDC istnieją, jednak według badaczki brakuje woli politycznej, by z nich korzystać. Większość produkowanych na świecie substancji chemicznych w ogóle nie jest badana pod kątem tego, czy zaburzają gospodarkę hormonalną. Brakuje też przepisów wymagających takich testów, zanim substancja trafi do produktów.
„Publiczność zakłada, że każda chemikalia w produktach codziennego użytku została dostatecznie przebadana. To po prostu nieprawda” – mówi Laura Vandenberg.
Co to oznacza dla Polski
Raport ma charakter globalny i nie jest aktem prawnym, więc nie zmienia automatycznie przepisów w Polsce. Nasz kraj obowiązują jednak unijne regulacje dotyczące chemikaliów, w tym rozporządzenie REACH, a produkty sprzedawane w sklepach w większości pochodzą z rynku wspólnego lub z importu, który musi te zasady spełniać. Raport może więc stać się argumentem w dyskusjach o zaostrzaniu unijnych norm, ale to, czy i kiedy tak się stanie, pozostaje kwestią decyzji politycznych.
Dla konsumenta oznacza to na razie głównie ostrożność w codziennych wyborach: czytanie składów kosmetyków, ograniczanie niepotrzebnych wyrobów z plastiku, zwłaszcza w kontakcie z żywnością, oraz uważność przy zakupach dla małych dzieci i w czasie ciąży. Nie wynika to wprost z raportu, lecz z ogólnej zasady ograniczania narażenia, gdy wiadomo, że okres rozwoju płodowego jest szczególnie wrażliwy.
Źródło: Medical Xpress – „International report discusses risks of chemicals in everyday items”








